حقوق بشر و محیط زیست

تنوع زيستي در خطر است

توسط:ENHR جمعه 27 اسفند 1389 (0)نظرات :
 
عبدالحسين غلامرضايي

تنوع زيستي بيش از هر زمان ديگري در خطر است و از همين روست كه سازمان ملل متحد در تلاش براي معكوس كردن روند بي‌سابقه نابودي گونه‌هاي گياهي و جانوري، امسال را سال بين‌المللي تنوع زيستي ناميده است

شماري از متخصصان با ابراز نگراني از وضعيت موجود تنوع زيستي اعلام كرده‌اند كه فرايند نابودي گونه‌هاي گياهي و جانوري در جهان هزار برابر بيشتر از روند عادي است. آنچه در پي مي‌آيد گزارشي است در همين زمينه كه بخشي از آن نيز به عوامل تهديد‌كننده جنگل آمازون اختصاص دارد.

براساس گزارشي كه اخيراً از سوي سازمان بين‌المللي محيط‌زيست منتشر شده جزئيات بيشتري از انقراض گونه‌هاي متفاوت مورد بررسي قرار گرفته است.اين گزارش كه به مناسبت روز جهاني تغييرات آب و هوا از سوي مركز تنوع زيست‌محيطي تهيه و تنظيم شده در گزارش خود اعلام كرده كه تعداد 350گونه متفاوت بر اثر گرم‌شدن كره زمين در معرض خطر انقراض و نابودي قرار دارند و اگر از توليد گازهاي گلخانه‌اي كاسته نشود اين تهديد جدي است.

رزبراز، رئيس مركزتنوع زيست‌محيطي در اين باره مي‌گويد: درياهاي يخ زده قطب شمال ازسال‌هاي گذشته شروع به ذوب‌شدن كرده‌اند، اين روند هم‌اكنون ادامه دارد و بالا آمدن سطح آب درياها و اقيانوس‌ها خطري جدي است. خرس‌هاي قطبي در حال تلف شدن هستند و ادامه حيات بسياري از گونه‌ها مورد تهديد قرار گرفته است. ما نياز فوري به كاستن دي اكسيد كربن موجود در هوا تا ميزان 350 سهم در ميليون داريم اما قوانين پيشنهاد شده موجود براي رسيدن به اين هدف كافي نيست. دي‌اكسيدكربن موجود در هوا در حال حاضر به 387 سهم در ميليون رسيده و احتمالاً در آينده اين روند گسترش خواهد يافت.

دانشمندان محيط‌زيست از جمله رئيس انجمن بين‌المللي تغييرات آب و هوا و جيم هانسن يكي از اعضاي فعال ناسا از رهبران جهان خواسته‌اند كه ميزان دي‌اكسيدكربن موجود در هوا را تا مرز 350 سهم كاهش دهند. براي رسيدن به اين هدف همكاري ايالات متحده لازم و ضروري است. اين كشور بايد از انتشار گازهاي گلخانه‌اي خود تا ميزان 40درصد بكاهد و تا سال 2020 سطح آن را به كمتر از سال 1990 تقليل دهد.

در گزارش‌هاي پيشين مركز تنوع زيست‌محيطي نيز تأكيد شده كه اگر روند فعلي انتشار گاز‌هاي گلخانه‌اي با همين سرعت تا سال 2050 ادامه يابد 35درصد از گونه‌هاي مختلف در معرض تهديد قرار خواهند گرفت. اكنون زمان عمل فرا رسيده است. اگر جهان كاهش دي اكسيد كربن موجود در جو زمين را ناديده بگيرد و آن را تا ميزان 350 سهم در ميليون يا كمتر كاهش ندهد بايد شاهد از بين رفتن گونه‌هاي زيادي از گياهان و جانوران و حتي به خطر افتادن نسل بشر باشد.

 

آبزيان بيشتر در خطرند

 

در اين گزارش اثرات مخرب گرمايش زمين بر زندگي حيات‌وحش و350 گونه‌اي كه مورد تهديد قرار دارند بررسي و ارزيابي شده است. مهم‌ترين گونه‌هاي مورد بحث عبارتند از: جغد‌هاي خالدار مكزيكي، سمورهاي دريايي، خرس‌هاي قطبي و ماهي‌هاي آزاد و قزل‌آلاي آتلانتيك شمالي.

تابستان امسال يخ‌هاي قطب شمال سومين ركورد ذوب شدن را به‌خود اختصاص دادند و شرايط خطرناكي را براي آبزياني نظير شيرماهي‌ها رقم زدند. هجوم اين آبزيان به طرف ساحل گوياي اين واقعيت است. طبق گزارش‌هاي واصله امسال افزون بر200 شير ماهي جوان در آلاسكا جان خود را از دست دادند. يخ‌هاي قطبي محل زندگي خرس‌هاي قطبي است. ذوب‌شدن تدريجي يخ‌ها باعث تخريب اكوسيستم آنها شده است. غرق شدن تدريجي خرس‌ها در آب و مردن آنها بر اثر گرسنگي نتيجه تخريب محيط‌زيست آنهاست. مواردي از آدم‌خواري نيز در خرس‌هاي گرسنه ديده شده است. دانشمندان پيش‌بيني كرده‌اند كه تا نيمه قرن جاري بيش از دو سوم از خرس‌هاي قطبي جهان ناپديد خواهند شد.

بر اثر گرم شدن آب‌ها تا‌كنون حدود 90درصد از ماهي‌هاي آزاد و قزل‌آلا از بين رفته‌اند. گرم شدن آب درياها و رودخانه‌ها اثر ناگواري بر زندگي ماهي‌هاي كوچك و جوان برجاي مي‌گذارد و توليد مثل آنها را با مشكل روبه‌رو مي‌كند.افزايش دماي آب باعث بر هم خوردن بالانس جنسي لاك‌پشت‌هاي آبي مي‌شود و توليد مثل و تكثير آنها را با خطر روبه‌رو مي‌كند.

اگر دماي آب از 29 درجه سانتي‌گراد افزايش يافته و به 31 درجه برسد تقريباً همه لاك‌پشت‌هايي كه از تخم بيرون مي‌آيند جنسيت آنها ماده است. مركز تنوع زيست‌محيطي ضمن هشدار، از رهبران جهان درخواست كرد از 83 گونه مرجاني كه در معرض خطر قرار دارند حفاظت كنند. افزايش دماي آب درياها و اقيانوس‌ها و اسيدي شدن آنها باعث شده درصد بالايي از مرجان‌ها با خطر انقراض روبه‌رو شوند.


رشد شتابناك تخريب جنگل‌هاي آمازون

 

سازمان جهاني سياست‌گذاري زمين اعلام كرد: رشد فزاينده درخواست جهاني براي دانه‌هاي روغني سويا، جنگل‌هاي آمازون را تهديد مي‌كند.

حدود 3هزار سال پيش كشاورزان مناطق شرقي چين كشت گياه روغني سويا را آغاز كردند و در سال1765 براي نخستين بار كشت سويا در آمريكاي شمالي آغاز شد. در حال حاضر اكثر زمين‌هاي كشاورزي آمريكا به‌جاي كشت گندم به سويا اختصاص يافته و در برزيل نيز كشت آن با سرعت در حال گسترش است، به‌طوري كه كشاورزان به‌علت كمبود زمين‌هاي كشاورزي به جنگل‌هاي آمازون هجوم برده‌اند.

در ايالات متحده توليد سويا پس از جنگ جهاني دوم رو به فزوني نهاد و در سال 1960توليد سوياي اين كشور نزديك به سه برابر چين بود. در سال1970 آمريكا سه چهارم سوياي جهان را توليد مي‌كرد و در سال 1995 زمين‌هايي كه به كشت سويا اختصاص يافته بود بسيار فراتر از زمين‌هاي گندم بود.ايالات متحده در دهه 1970 همزمان با افزايش قيمت غلات و سويا در سطح جهان به‌منظور بالا نگاه داشتن قيمت، صادرات آن را محدود كرد و ژاپن به‌عنوان وارد‌كننده عمده سويا درصدد برآمد كه توليد‌كننده ديگري جست‌وجو كند و برزيل به‌عنوان صادر‌كننده اين محصول پا به عرصه ظهور نهاد. امروزه بيش از دو سوم زمين‌هاي كشاورزي برزيل به اين امر اختصاص يافته است و ايالات متحده، برزيل و آرژانتين جمعاً بيش از چهار پنجم توليد سوياي جهان را به‌خود اختصاص داده‌اند.

چين كه روزگاري صادر‌كننده سويا بود اكنون وارد‌كننده نيمي از توليدات سوياي جهان است. اين ناشي از رشد بي‌رويه 3/1ميليارد نفري جمعيت در اين كشور است. همه ساله با توجه به رشد جمعيت درخواست اين ماده غذايي 6ميليون تن افزايش مي‌يابد؛ درخواستي كه در آينده جهان را با چالش عظيمي روبه‌رو خواهد كرد. در سال 2009 در چين 55 ميليون تن سويا مصرف شده كه 41 ميليون تن آن وارداتي بوده است.

از سال 1950 توليد سويا در جهان از 17 ميليون تن به 250ميليون تن رسيد؛ يعني حدود 14 برابر افزايش داشته است، در صورتي كه بقيه غلات با رشد تنها 4 درصد روبه‌رو بوده‌اند. حدود يك دهم اين محصول به مصرف خوراك انسان مي‌رسد و از يك پنجم آن روغن كشي مي‌شود و بقيه به مصرف دام و ماكيان مي‌رسد.

سويا گياهي است خوراكي و نيتروژن جو را در زمين تثبيت مي‌كند، بر عكس غلات كه گفته مي‌شود علاقه زيادي به نيتروژن موجود در هوا دارند و باعث حاصلخيزي خاك مي‌شوند. دانشمندان نيز موفقيت زيادي در پرورش و بازدهي اين محصول نداشته‌اند.

 

هجوم دامداران و كشاورزان به جنگل

 

جنگل‌هاي آمازون از طرف دامداران و كشاورزان مورد هجوم واقع شده است. دامداران با چراي بي‌رويه و گسترش گله‌هاي گاو جهت توليد گوشت برزيلي و صادرات آن به اقصي نقاط جهان در تخريب جنگل‌ها نقش بسزايي دارند. جنگل‌ها پس از سال‌هاي متمادي كه مورد هجوم دامداران قرار گرفت به‌صورت زمين‌هاي صاف و خالي از درخت درمي‌آيند و كشاورزان با خريد اينگونه زمين‌ها از دامداران آنها را به زيركشت سويا مي‌برند. برزيل به‌منظور مشاركت در كاهش گازهاي كربن در هوا توافق كرده است كه تا سال 2020، حدود 80 درصد از جنگل زدايي در كشور جلوگيري كند ولي با توجه به درخواست فزاينده سويا در سطح جهان و پيشروي كشت اين محصول در جنگل‌هاي آمازون اين كار غير محتمل به‌نظر مي‌رسد.

جمعيت جهان روز‌به‌روز در حال افزايش است در نتيجه درخواست براي توليد گوشت و لبنيات و تخم‌مرغ بالا رفته و اين موضوع در نهايت به قطع درختان و جنگل‌زدايي منجر مي‌شود. به عبارت ساده‌تر نجات جنگل‌هاي باران زاي آمازون بستگي مستقيم به كنترل جمعيت دارد و اگر رشد جمعيت و اسراف مواد غذايي متوقف نشود جنگل‌ها نجات نخواهند يافت.رشد جمعيت به معني حركت به سمت پايين زنجيره غذايي است. هرچه به تعداد افراد اضافه شود از جيره غذايي كم مي‌شود براين اساس تعادلي بين توليد و مصرف مواد غذايي ضرورتي اجتناب ناپذيراست.

ابتکار: تهران فاقد بانک اطلاعاتي مواد شيميايي است

توسط:ENHR جمعه 27 اسفند 1389 (0)نظرات :

 
رييس کميته محيط زيست شوراي شهر تهران گفت: بانک اطلاعات و مرجع ثبت مربوط به مواد شيميايي در تهران وجود ندارد.

به گزارش (ايسنا)، معصومه ابتکار در جلسه امروز شوراي شهر تهران و در جريان بررسي اساسنامه سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني، گفت: نحوه نگهداري اماکن نگهداري مواد شيميايي و اينکه اين مواد کجاها نگهداري مي‌شوند، بحث بسيار مهمي است که متاسفانه به آن توجه زيادي نمي‌شود.
وي با اشاره به اينکه شهر تهران در اين خصوص با فقدان اطلاعات مواجه است، گفت: وارد کننده اين مواد و نحوه نگهداري آن مشخص نيست و بايد اينگونه نهادها را مکلف کنيم که در اين خصوص به شهرداري‌ تهران گزارش ارائه دهند.
ابتکار با بيان اينکه با شناسنامه‌دار شدن مواد شيميايي مشکل شناسايي آنها حل مي‌شود، يادآور شد: شوراي شهر تهران، سازمان آتش نشاني را منبع اصلي در اين خصوص مي‌داند و در اين راستا تجارت کنندگان بايد موظف باشند تا اطلاعات خود را در اين خصوص به سازمان آتش نشاني ارائه دهند.
بر اساس اين گزارش، خسرو دانشجو، سخنگوي شوراي شهر تهران نيز با اشاره به اينکه اطلاعات مربوط به مواد شيميايي طبقه بندي شده است، گفت: اداره اسلحه و مهمات جمهوري اسلامي با درجه بالايي از استاندارد اقدام به حمل و نگهداري مواد شيميايي کند.
سخنگوي شوراي شهر تهران در خاتمه گفت: نمي‌توانيم اطلاعات مربوط به تمام مواد شيميايي را که طبقه بندي شده است، بخواهيم.

پارک ملي گلستان

توسط:ENHR جمعه 27 اسفند 1389 (0)نظرات :

 
 
 پارک طبيعي و ملي گلستان با وسعت بيش از 91 هزار و 890 هکتار در شرق جنگلهاي خزري شمال در استان گلستان واقع شده است و نخستين پارک ملي در ايران بوده و به عنوان نگين ناشناخته گردشگري شمال به شمار مي آيد.

اين پارک ملي در 19 مرداد 1336 به نام منطقه حفاظت شده "آلمه وايشکي" تحت حفاظت کانون شکار قرار گرفت و در 22 فروردين 1343 به پارک وحش نامگذاري شد.
همچنين در سال 1353 پس از اصلاح قانون شکار و صيد، عنوان پارک وحش به پارک ملي تغيير داده شد و به دليل موقعيت ممتاز اين پارک و جاذبه هاي فراوان زيستي، پارک ملي گلستان در سال 1977 از سوي سازمان يونسکو عنوان " ذخيره گاه کره مسکون" را به خود گرفت.
تاکنون 304 گونه پرنده، 68 گونه پستاندار، 9 گونه دوزيست، هزار و 704 گونه گياهي در استان گلستان شناسايي شده است که درصد بالايي از آن در پارک ملي زيست و زادآوري مي کنند.
اين پارک در بين جاذبه‌هاي طبيعي و توريستي استان گلستان منحصر به فرد است و زائران حرم امام رضا (ع) و مسافران نوروزي پس از عبور از منطقه کويري استان خراسان شمالي با حضور در اين طبيعت زيبا به آرامش مي‌رسند.
وجود مناطق جنگلي و استپي، پارک‌هاي ملي و طبيعي، آبشارهاي زيبا و منحصر بفرد طبيعي در اين منطقه، خلقت بي‌نظير و بي‌بديل آفريدگار توانا را به رخ هر بيننده‌اي مي‌کشاند.
عبور جاده بين‌المللي تهران - مشهد از ميان اين پارک سبب شده تا زائران امام هشتم و مسافران نوروزي ساعاتي هر چند کوتاه از استراحتگاه اين پارک استفاده کنند.
در اين پارک رودخانه‌هاي متعددي جريان دارد که مهمترين آنان را مي‌توان رودخانه مادرسو، زاو، قرتو، چشمه‌هاي گلشن، گلستان، جانو، سردارخانه، دوشان، آق سو، کرکولي و ... نام برد.
پارک ملي گلستان به دليل دارا بودن انواع درختان در حاشيه جاده بين- المللي تهران مشهد استراحتگاه مناسبي براي مسافران نوروزي به شمار مي‌رود.
مهمترين گونه‌هاي جنگلي که در اين پارک وجود دارد شامل درختان سوزني برگ، ممرز، بلندمازو، افرا، توسکا، بارانگ، شيردار ، ملچ و ... است.
وجود کوهها و دره‌هاي مختلف در اين پارک به زيبايي و چشم اندازهاي ديدني اين بوستان افزوده است، مهمترين کوهها و دره‌هاي اين بوستان را مي‌توان ارتفاعات قره قون، تنگه گل، شاخا، يکه قدم، المه، قره قاشلي، قوفي قورچي و ... و دره ‌هاي آلمه آق سو، آلي دالي، آدنس، حمشيدآباد، قزقلعه، آلوباغ، خشک و ... نام برد.
چشم اندازهاي ديدني و منحصر به فرد اين بوستان، دره " آبشار" در کنار بزرگراه آسيايي و پنج کيلومتري شرق " تنگه گل " با آبشار زيبا و بلند آن، دره " آلمه "، دره " آلي"، دره " آنسر" و دره " قرغون" است.
از پديده‌هاي طبيعي موجود در اين منطقه، جنگلهاي انبوه و بهم فشرده‌اي که در دامنه کوه و بستر دره است و جريان رودخانه و همچنين چشمه‌هاي دائمي و فصلي فراوان مناظري زيبا از جلوه‌هاي آفرينش را در پيش روي مشتاقان طبيعت قرار داده است.
در اين پارک زيبا و رويايي 62 گونه پرنده نيز بومي پارک ملي است و در مجموع 110 گونه پرنده در اين منطقه زاد و ولد مي کنند.
علاوه بر اين 21 نوع پرنده در زمستان مشاهده شده اند و 19 گونه ديگر در مسير مهاجرت خود در اين پارک توقف مي کنند که سار صورتي، شاهين، بحري از جمله آن است.
قرقاول، کبک، تيهو، زنگوله بال، کوکر سفيد و سياه، آبي و بلدرچين، قرقي، دليجه، سارگپه، عقاب، دو برادر، دال سياه، طرلان و بالابان از ديگر گونه ها است.
همچنين اين پارک، زيستگاه بسياري از پرندگان و گنجشکان زيبا و پرتحرک آوازه خوان مانند دارکوب سياه، بلبل، توکاي باغي، انواع سهره ها، زرده پره ها، مگس گيرها، زنبور خورکها و دم سرخها است.
دوزيستان و خزندگان با پيشينه زيستي بسيار زياد در اين زيست کره وجود دارند که تاکنون آن گونه که بايد مورد توجه قرار نگرفته اند.
براساس مطالعات ميداني انجام شده سه گونه دو زيست، 24 گونه از خزندگان در پارک ملي گلستان شناسايي و گزارش شده است.
وزغ سبز، قورباقغ جنگي، لاک پشت چهارچنگالي، آکاماي صخره ايي، مارمولک بي پا، جکوي کاسپي، مار آبي و .. از ديگر دوزيستگاه و خزندگان موجود در اين پارک ملي است.
يک هشتم گونه هاي گياهي، يک سوم گونه هاي پرندگان، بيش از نيمي از گونه هاي پستانداران و شمار زيادي از گونه هاي جانوري و وحوش کشور در اين پارک ملي و بين المللي زيست و زادآوري مي کنند.
اين پارک نه تنها به دليل اينکه يکي از زيستگاههاي حيات وحش است بلکه به خاطر حفظ بخش قابل توجهي از تنوع زيستي کشور داراي اهميت و جايگاه ويژه اي است.
بيش از 150 گونه پرنده در پارک ملي گلستان شناسايي شده است که از اين تعداد پرنده 48 نوع در فصل بهار و تابستان در منطقه مشاهده مي شود و از اين تعداد 62 گونه پرنده بومي پارک ملي است.
از مجموع جانوران موجود در تنوع زيستي استان، 19 گونه در معرض انقراض هستند که هما، بالابان، گيلانشاه خالدار و روباه ترکمني از جمله آن هستند. مرال، شوکا، کل و بز، قوچ و ميش و .. از جمله گونه هايي هستند که بيشتر مورد شکال غيرمجاز قرار مي گيرند.
آهو، پلنگ، مرال، قوچ، ميش، کل و بز، گرگ و.. از جمله گونه هاي موجود در پارک ملي گلستان هستند که هم اکنون به دليل شکار بي رويه در معرض خطر هستند.
پارک ملي گلستان، زيستگاه جانوارن و پستانداران مختلفي مانند قوچ و ميش، کل و بز، روباه، گرگ و پلنگ است که در آن زيست و زادآوري مي کنند.

معرفی پارک ملی بمو

توسط:ENHR جمعه 27 اسفند 1389 (0)نظرات :

 
 
 

کوه بمو در شمال شهر شیراز که از شهر به خوبی دیده می شود. قله کوه بمو بلندترین نقطه پارک ۲۷۰۰ متر بلندی دارد.

در سال ۱۳۴۶ پنجاه هزار و در سال ۱۳۴۹ حدود ۴۸۰۰۰ هکتار مساحت داشت اما اینک حدود ۴۰۰۰۰ هکتار مساحت دارد و سه رشته کوه به موازات هم از شرق به غرب این پارک امتداد دارد.

میزان بارندگی ان حدود ۴۰۰ میلی متر و زمستان ها این نواحی تا حدی سرد و معدل حرارت حداقل در قسمتی از سال از سه درجه کمتر است و تابستان درجه گرمایش به ۳۴ درجه می رسد.

بهار پارک بمو از اواخر زمستان اغاز و گلها و گیاهان ان از جمله گلهای اشک یا لاله واژگون گلسنگهای صخره چسب زرد و پامچال در ان پدیدار میشود .

پوشش گیاهی کنونی بمو عمدتا بوته زار و بیشتر شامل گون و درمنه است و در طول سالهای گذشته بیش از ۳۰۰ گونه گیاهی جمع اوری و شناسایی شده است.

در پارک ملی بمو چشمه های فراوانی با پراکندگی مناسب روان است از اب برخی از جشمه ها در گذشته در کشاورزی استفاده می شود.
پستانداران پارک ملی بمو:   ۱)اهو   ۲) قوچ و میش ۳) بز و پازن ۴) پلنگ ۵) کفتار ۶) گرگ ۷) روباه ۸)شغال و احتمالا دو نوع گربه وحشی

پرندگان: اسمان بمو هیچگاه خالی از پرندگان نیست ۵۵ نوع پرنده در این پارک امار گیری شده که ۲۶ گونه بومی منطقه است که سراسر سال در این منطقه بیر میبرند از جمله عقاب طلایی ـ هماـ کرکس ـ دال ـ کبک ـ تیهو ـ کوکر سفید ـ سینه سیاه ـ و... .