یکشنبه 30 مهر 1391

تاریخچه حقوقی اصل حاکمیت قانون

 


تاریخچه حقوقی اصل حاکمیت قانون 

مفهوم حکومت قانون، تبار تاریخی عمیقی دارد که به برخی دیدگاه های عالمانۀ ارسطو در بحث از عدالت و انصاف، باز می گردد. در حالی که تمدن یونانی (نه همۀ آن، بلکه آنچه در آتن جریان داشت) منجر به ظهور مفهوم غربی دموکراسی شد. این امپراتوری غیر دموکراتیک روم بود که سنت غربی قانونگذاری مدوّن را بنیان نهاد:

"نهادهای حقوقی بنیادین در تمدن اروپایی در یک محیط فرهنگی خاص، یعنی جمهوری روم باستان، ظهور کردند. حقوق رومی در نظام دادرسی پیچیده ای که توسط حقوقدانان آزموده اجرا می شد، در امپراتوری روم، امپراتوری بیزانس، و دیگر پادشاهی های اروپا رشد نمود. از آن جا که این حقوق هیچ گاه موانعی از آن دست را که در قانون اساسی بر قوه مجریه تحمیل می شود، به دولت تحمیل ننمود، نتوانست اصل حاکمیت قانون به معنای مدرن آن را تضمین نماید. کدهای مشهور حقوق و آیین دادرسی ناپلئون (1817-1804)، اگرچه برابری نزد قانون و حقوق مالکیت خصوصی حمایت شده در سنت حقوق رومی را تضمین نمودند، اما امتیازات مخصوص شخص حاکم، جاسوس های او، مأموران سانسور و پلیس مخفی را لغو ننمودند.برای دیدن ادامه مطلب کلیک کنید"

 
(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
ﺳﻪشنبه 25 مهر 1391

حکمرانی مطلوب(خوب) و مسا له عدالت

 

مفهوم حکمرانی:در فرهنگ «هریتیج » واژه حکمرانی «فعالیت ، شیوه عمل،یا قدرت حکمراندن ؛دولت معناشده است»  در فرهنگ سیاسی «اکسفورد» ،حکمرانی «فعالیت یاروش حکمراندن اعمال کنترل یا قدرت بر زیردستان نظامی از قوانین ومقررات تعریف شده است 

ریشه واژه حکمرانی: ما را به واژه kubeman(راهبری یا هدایت) میرسد واژه ای که افلاطون ان را برای چگونگی هدایت یک نظام حکومتی یه کار برده است این واژه در قرون وسطی به واژه  Gubemane  تبدیل شده است که براندن ،حکمروایی کردن یا راهبری دلالت دارد در اینجا حکمرانی عمل حکومت کردن یا کارکرد حکومت است .

دقیقترین تعریف از حکمرانی که از طریق کمیسیون حکمرانی جهانی (1995)امده است؛ «حکمرانی مجموعه ای از روش های فردی ونهادی عمومی وخصوصی است که امور مشترک مردم را اداره میکند ؛ حکمرانی شامل نهادهای رسمی ونظام هایی است که برای تضمین رعایت قوانین قدرت پیدا کرده اند».                                          

نسبت عدالت با ازادي: 

 لیبرال ها عدالت را در ازادی فرد در ابعاد سیاسی واقنصادی می بینند                  

سوسیالیستها (وبالطبع کمونیستها )عدالت را در تقدم منافع وحقوق جمع بر فرد در حوزه سیاست واقتصاد تلقی میکنند  

سوسیال دموکراتها با تلفیق این دو گرایش فوق انسانها را درحوزه سیاست آزاد میدانند ولی از نظراقتصادی به منافع جمع وگرایش سوسیالیستی )تظر دارند

   در لیبرالیسم جامعه مدنی،فعال ودولت منفعل است در حالیکه در سوسیال دموکراسی هر دو فعال اند.

در مورد تطبیق دخالت دولت وحفظ ازادی وعدالت:

دولت میتواند با دخالت خود در افزایش کارایی بازار مشارکت کند دولت می بایست با فراهم اوردن یک چارچوب قانونی ومطمئن شامل ضمانت اجرای قراردادها رعایت حقوق مالکیت  وبا روشهای صحیح اقتصادی به اشتغال بدون تورم ورشد اقتصادی دست یابد علاوه بر این باقوانین ضد انحصار به تملک در اوردن انحصار های طبیعی و وارد کردن شرکت های رقابتی به حوزه عمومی با انحصارات مقابله کند .                              

برای مشاهده ادامه مطلب کلیک کنید

(1)نظرات توسط: GOVERNANCE
دوشنبه 17 مهر 1391

نسبت حکمرانی خوب وشایسته با حقوق بشر و شهروندی

از پس سالهای متمادی جنگ وجدال دغدغه ای مفروض در خود تاریخی بشر بروز یافته که او را نسبت به نهاد قدرت حساس و شکننده نموده است.این تجربه تاریخی او را متقاعده نموده سراغ مدلی از حکمرانی رود که او را تآمین و حقوق او را تضمین کند نه این که او را تاراج و حقوقش را بر باد دهد...برای دیدن ادامه مطلب کلیک کنید

 

(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
دوشنبه 3 مهر 1391

حکمرانی شایسته یا حکمرانی مطلوب

مفهوم حکمرانی مطلوب یا حکمرانی خوب (GOOD GOVERNANCE)اصولا" در منشور سازمان ملل متحد و حقوق بین الملل ایجاد شده و در سایه حمایتهای سازمان ملل متحد پرورش یافته است.

با این همه رویکرد حقوق بشر به توسعه مفهومی است که در چند دهه اخیر به مرور در اعلامیه ها و اسناد بین المللی گوناگون تو سعه پیدا کرده است...برای مشاهده ادامه مطلب کلیک کنید

(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
ﺳﻪشنبه 29 آذر 1390

مؤلفه های به زمامداری و دموكراسی

پاسخگویی  و دموکراسی

 در نظریه مردم سالاری اجماعی یا لیبرال، احترام به نظر اكثریت تا جایی امكان‌پذیر است كه ارزشهای بنیادی از قبیل حقوق و آزادی‌های فردی پایمال نشود. در این نوع دموكراسی پاسخ‌گویی و نظارت بیرونی دولت و مأموران دولتی از طریق كنترل قضایی دادگاه‌ها، سیستم توازن و تعادل قوا و حاكمیت قانون، مدلل و موجه تلقی می‌شود.[1]

مدافعان مردم‌سالاری بر این عقیده‌اند كه افراد جامعه، شانس بسیار كمتری دارند كه بر روی تصمیم‌های دولتی تأثیرگذار بوده یا به طور معنی‌دار در فرآیند تصمیم‌گیری‌ها مشاركت فعال داشته باشند، دموكراسی نماینده سالار، فرصت و فضای كمتری برای مشاركت فعال افراد و گروهها ایجاد می‌كنند. از سوی دیگر، تلاش‌های جهانی در زمینه مردم سالاری در طول چند دهه گذشته اغلب نتایج مطلوبی به دنبال نداشته است و در شرایطی كه 140 كشور جهان ظاهراً به عنوان مردم‌سالاری تلقی می‌شوند و انتخابات چند حزبی برگزار می‌كنند، بیش از نیمی از آنها به حقوق بشر، آزادی بیان، مشاركت كامل شهروندان در فرآیند تصمیم‌گیری و حمایت از حقوق مالكیت، احترام نمی‌گذارند.

علت ضعف مردم‌سالاری و عملكرد ضعیف این كشورها نه به خاطر توصیه‌های سیاستی، بلكه .............

ادامه

 


[1]- محمد حسین زارعی، «فرآیند مردمی شدن، پاسخگویی و مدیریت دولتی»، نامه مفید، سال سوم، شماره 9 بهار و تابستان 80، ص 125

(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
پنجشنبه 3 آذر 1390

مؤلفه‌های تشكیل دهنده به زمامداری

اول-‌ انعطاف‌پذیری۱

انعطاف‌پذیری در كنار پاسخگویی مقامات عمومی به شهروندان (پاسخگویی بیرونی) و حق اظهارنظر شهروندان در مورد اقدامات و تصمیمات مقامات عمومی مطرح می‌شود. میزان انعطاف‌پذیری حكومت و یا فعالان خصوصی و یا عمومی غیردولتی در مقابل شهروندان و افراد ذینفع نشانگر توجه و احترام به خواست و تمایلات شهروندان و افراد ذینفع است. این مسأله به خصوص برای قوه مجریه اهمیت دارد. قوه مجریه در ارتباط مداوم با شهروندان قرار دارد و توجه به خواست شهروندان موجب خواهد شد كه این قوه خدمات را به نحوی بهتر به افراد ذینفع عرضه دارد. اهمیت انعطاف‌پذیری در فعالیت‌های بخش خصوصی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. بخش خصوصی به علت رقابتی بودن بازار، ناچار است كیفیت خدمات خود را مطابق خواست مشتریان تغییر و بهبود بخشد. اما فعالیت‌های حكومتی به این دلیل كه در محیطی انحصاری انجام می‌شوند، بدون توجه به خواست شهروندان عرضه می‌گردند. در برخی كشورها نیز با الهام از این فعالیت بخش خصوصی، تلاش شده است كه عملكرد عمومی به خصوص عملكرد قوه مجریه بهبود یابد.۲

مسأله انعطاف پذیری و حق اظهارنظر، تأثیر مستقیم بر میزان مشاركت شهروندان دارد. رضایت شهروندان از ارائه خدمات عمومی موجب خواهد شد كه شهروندان احساس نزدیكی بیشتری با حكومت داشته باشد كه این مسأله نیز به نوبه خود موجب تقویت مشاركت شهروندان خواهد شد.

دوم-‌‌ انصاف۳

انصاف مؤلفه‌ای است كه تحقق آن منوط به وجود... ادامه

 


۱ Responsiveness

 

۲ - خیرخواهان، جعفر و سعید عیسی‌زاده. «كارت گزارش راهكاری برای بهبود عملكرد موسسات دولتی»، حكمرانی خوب، بنیان توسعه، به كوشش میدری و خیرخواهان، مركز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، چاپ اول، بهار 1383، صص 603-651

۳ - Equity

(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
ﺳﻪشنبه 17 آبان 1390

ابعاد حكمراني شايسته

حكمراني شايسته، محدوده وسیعی از مفاهیم مرتبط با حقوق و به خصوص حقوق عمومی را پوشش می‌دهد. برخلاف سایر مفاهیم رایج مانند حاكمیت قانون، كارایی، تفكیك قوا، نظارت و مواردی از این دست، به زمامداری مفهومی نیست كه تنها به یك جنبه خاص از حقوق عمومی بپردازد. شاید این گستردگی نقطه ضعف حكمراني شايسته تلقی شود كه این انتقاد نیز دور از حقیقت نیست. در واقع زمانی كه از حكمراني شايسته صحبت می‌شود مشخص نیست كه دقیقاً چه مفهومی یا چه جنبه‌ای از آن مورد نظر است. البته با توجه به این موضوع كه حكمراني شايسته راهبردی برای توسعه در كشورهای در حال توسعه به شمار می‌رود این پیچیدگی مفهومی تا حدود قابل درك است. توسعه تمام ساختارها و رویه‌های استفاده از منابع را برای ایجاد خیر همگانی در كشور در برمی‌گیرد و حكمراني شايسته به عنوان راهبردی كارا به توسعه، به ناچار راهبردی خواهد بود كه با دیدگاهی كلان به تمامی این ساختارها و رویه‌های بپردازد.

این گستردگی و پراكندگی موجب شده است كه دقت كافی در حدود و مرزهای این مفهوم وجود نداشته باشد. این پراكندگی به خصوص در بررسی مؤلفه‌های حكمراني شايسته بیشتر نمایان می‌شود. مؤلفه‌های مذكور، بسته به این كه از چه دیدگاهی بررسی شوند متفاوت خواهند بود. بانك جهانی و صندوق بین‌المللی پول به عنوان ترویج دهندگان اصلی این مفهوم، بر مؤلفه‌های اقتصادی و اصلاح ساختاری تأكید بیشتری دارند. در حالی كه ...

ادامه

(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
یکشنبه 8 آبان 1390

نحوه مداخله دولت

بسیاری از اعطا كنندگان كمك به كشورهای در حال توسعه، بیشتر از آنچه كه بانك جهانی و صندوق بین‎المللی پول مد نظر دارند، ‌دخالت دولت را ترجیح می‎دهند. آژانس توسعه سوئد SIDA، در واكنش به گزارش 1997 بانك جهانی، تأسف خود را از این نظر كه گزارش، موضوع نقش دولت را در ارتباط با مشروعیت دادن و بهبود عدالت اجتماعی و اقتصادی و برابری نادیده گرفته است، ابراز داشته است.

بخشی از مشكلات از تداخل اهداف با ابزارها ناشی می‎شود. برای مثال خصوصی سازی یا آزاد كردن حساب سرمایه را به خودی خود نمی‎توان موفقيتبه حساب آورد بلكه اینها وسیله‎ای هستند برای رسیدن به اهداف اساسی‎تر، حتی ایجاد بازارها را نیز باید وسیله‎ای برای رسیدن به اهداف كلی‎تر دانست و صرف ایجاد اقتصاد بازار اهمیتی ندارد بلكه بهبود سطح زندگی و ایجاد مبانی توسعه پایدار، مردم سالار و عادلانه مهم است.

برای اینكه بازارها خوب كار كنند، باید رقابت و مالكیت خصوصی در كنار هم باشند. دادن شركت‎های دولتی به افراد خصوصی همیشه نتیجه مثبتی به بار نخواهد آورد به ویژه اگر به نوعی، اهدا كردن دارایی‎های دولتی به دوستان و اقوام باشد كه كار بسیار ساده‎ای است و در صورتی كه سیاستمداران مجری خصوصی‎سازی رشوه هم دریافت نمایند، ...

ادامه مطلب

(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
یکشنبه 1 آبان 1390

راهبرد بانك جهانی در ارتباط با حكمرانی شایسته

 

بانك جهانی درخصوص حكمرانی شایسته به تطبیق نقش دولت بر قابلیت‎های آن و همچنین تقویت این قابلیت‎ها تاکید دارد و در گزارش سال 1997 خود نشان می‎دهد كه دولت در كشورهای پیشرفته نسبت به كشورهای درحال توسعه، نقش و وزن بیشتری دارد و علی‎رغم تمامی خصوصی سازی‎ها و آزاد سازی‎ها، سهم دولت در این كشورها و كشورهای درحال توسعه در طول زمان افزایش یافته است. بخش نخست این راهبرد با شعار كوچك سازی دولت این تفاوت را دارد كه قالب و چهارچوب از پیش تعیین شده‎ای برای كوچك سازی دولت ارائه نمی‎دهد. قاعده پیشنهادی این بود كه دولت وظایف متعددی دارد و توانمندی‎های آن مثل هر سازمان دیگر محدود است، بنابراین، باید ظرفیت‎های خود را بر اولویت‎ها متمركز نماید و اولویت‎ها از جامعه‎ای به جامعه دیگر متفاوت است. بخش دوم راهبرد، افزایش ظرفیت‎های دولت را مد نظر دارد. برای افزایش ظرفیت‎های دولت سیاست‎های پیشنهادی عبارت از: اصلاح نظام قضایی، تمركز زدایی، مبارزه با فساد، شفاف سازی نظام بودجه‎ای، شایسته سالاری و پیوستن به نظامات بین‎المللی.

 


 
 
هرمز یزدانی زنوز
(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
دوشنبه 25 مهر 1390

تعریف حكمرانی شایسته

مفهوم حكمرانی شایسته برای مدت طولانی، حول محور اداره‌ یك سازمان یا یك حكومت می‎گشت. برای نمونه فیلیپ سلزنیك١ مفهوم حكمرانی را در مطالعات خود در خصوص سازمانهای صنعتی توسعه داد، ولی بعدها مفهوم حكمرانی شایسته در برنامه‎های توسعه جای پای محكمی برای خود بدست آورد و سپس در حوزه حقوق بشر نیز مطرح شد.

"حكمرانی فرایندی است كه به موجب آن نهادهای عمومی امور عمومی را اداره و منابع عمومی را مدیریت می‎نمایند و تحقق حقوق بشر را تضمین می‎نمایند. حكمرانی شایسته این امر را به نحوی فارغ از سوء استفاده و فساد و با توجه شایسته به حاكمیت قانون سامان می‎دهد."

روش درست در آزمون یك حكمرانی، از این نظر كه حكمرانی شایسته هست یا نه؟ اندازه‎گیری میزان برخورداری مردم از حقوق مدنی و سیاسی و حقوق اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی است. سؤال كلیدی در این آزمون این است كه آیا نهادهای حكمران به نحوی مؤثر حق بر بهداشت، مسكن، غذا، آموزش، امنیت و سایر حقوق را تضمین می‎كنند؟

١ - Philip Selznik

 

ادامه  مطلب در: http://www.IHRN.ir/WeblogPage.aspx?USER=GOVERNANCE&ID=1467

از هرمز یزدانی زنوز

(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
چهارشنبه 20 مهر 1390

ابعاد حکمرانی شایسته

 

(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
شنبه 16 مهر 1390

حکمرانی چیست؟

 

حکمرانی چیست؟

حکمرانی شایسته به تدریج به عنوان راهبردی كارا و موثر به توسعه مطرح شده است. بنابراین با مفهوم حكومت خوب كه با ترجمه حكمرانی شایسته قرابت بسیاری دارد، متفاوت است. حكومت خوب از نظر تاریخی به اندیشه‌های ارسطو باز می‌گردد اما حكمرانی شایسته یا به زمامداری در چند دهه اخیر مطرح شده است. حکمرانی شایسته در حقیقت نسخه‌ای برای كارآمد ساختن حکمرانی است. بنابراین برای درك مفهوم آن باید ابتدا مشخص شود كه در مورد بهینه‌سازیِ چه چیزی صحبت می‌كنیم. به این منظور در این قسمت به توضیح مفهوم حکمرانی می‌پردازیم.

مفهوم حکمرانی در مرحله‌ای از تاریخ طرح خود تغییر مفهومی پیدا كرده است. پس در بررسی مفهوم حکمرانی به مفهوم آن در دو برهه زمانی پیش از دهه 80 و پس از دهه 80 تا كنون و سپس به دلایل تغییر مفهوم آن در این دوره خواهیم پرداخت. در نهایت، تعاریف حکمرانی از نهادهای مختلف نقل می‌گردد، تا قلمرو آن چه به حکمرانی برای بهبود آن به كار گرفته شده مشخص گردد. سپس به حکمرانی و تعاریف آن خواهیم پرداخت. ... ادامه مطلب در:

 

http://www.IHRN.ir/WeblogPage.aspx?USER=GOVERNANCE&ID=1349

 

1-  به نقل از: منفرد، لیلی،  به زمامداری و قوه مقننه ، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی،  1385

 

(0)نظرات توسط: GOVERNANCE
دوشنبه 11 مهر 1390

مختصری از تاریخچه حکمرانی شایسته

در اواسط قرن 14، Ambrogio Lorenzatti نقاش ایتالیایی، نقاشی معروف خود را كه بیانگر تفاوتهای میان حكمرانی خوب و بد است در شهر سانیای ایتالیا به تصویر كشید. این نقاشی كه هنوز درشهرداری سانیا قابل مشاهده است، در قسمتی كه بیانگر حكمرانی خوب است، عدالت و انصاف را بر سریر قدرت نشان می‎دهد و نمایانگر بخشندگی، اعتدال، خرد، ایمان، امید و احسان و قدرت و صلح است. نتیجه این حكمرانی یك شهر زیباست با میادین و خیابانها و قصرها كه در آن زنان جوان در حال رقص، كودكان در حال بازی و مردان در حال كار هستند. شهر پر از فعالیت است و كالای فراوان وجود دارد و مدارس نیز به تصویر كشیده شده‎اند. ١

 

 

شهروندان این شهر آشكارا از یك شرایط متوسط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برخوردارند. در بخشی از نقاشی كه بیانگر حكمرانی بد است، یك هیبت شیطانی بر سریر قدرت است و نمایانگر بی‎رحمی، خیانت، حیله، خشم، منازعه و عدم اعتماد است. نتیجه این حكمرانی، زمینهای بایر است كه در آنها كسی كار نمی‎كند و تنها فعالیت موجود قتل مردان و تجاوز به زنان است.

اگر چه مفهوم حكمرانی مطلوب ممكن است ...

ادامه مطلب در

http://www.IHRN.ir/WeblogPage.aspx?USER=GOVERNANCE&ID=1312


نویسنده: هرمز یزدانی زنوز

(1)نظرات توسط: GOVERNANCE